- Οι Συλλογές                 - Φίλοι Μουσείου

-Ψηφιακή Συλλογή

-Έκθεμα Μήνα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

   Νέο: Ψηφιακή Συλλογή Μουσείου.                    

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου ιδρύθηκε από την Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών το 1937 και στεγάζεται στους χώρους του Παλαιού Αρχιεπισκοπικού Μεγάρου. Βρίσκεται στην πλατεία του Εθνομάρτυρα Κυπριανού, δίπλα από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη και ακριβώς απέναντι από την είσοδο του ιστορικού Παγκυπρίου Γυμνασίου. Ο  Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός, ο οποίος απαγχονίστηκε το 1821 από τους Τούρκους συνελήφθηκε και μεταφέρθηκε στο χώρο του μαρτυρίου του από αυτό εδώ το κτήριο. Στον όροφο του κτηρίου υπάρχει το δωμάτιο που χρησιμοποιούσε και που είναι γνωστό με το όνομά του.

Το κτήριο του Μουσείου είναι κτίσμα του 15^ου αιώνα, γοτθικό με μεταγενέστερες προσθήκες. Η πλούσια διακοσμημένη γοτθική καμάρα με την αξιόλογη τοιχογραφία του Ευαγγελισμού (16^ος αι.), ιταλοβυζαντινής τέχνης, φέρει τμήμα ελληνικής επιγραφής και αποκαλύφθηκε το 1950. Στις αρχές του 13^ου αιώνα η περιοχή ήταν Φράγκικη (Λατινική) και το τμήμα του παλαιού κτηρίου χρησιμοποιόταν ως μοναστήρι από το τάγμα των Βενεδικτίνων. Εξάλλου το τάγμα των Ιωαννιτών είχε ναό στο όνομα του αγίου του τάγματος. Ο Ούγος ο Α’ και ίσως και άλλοι φράγκοι βασιλείς τάφησαν στην περιοχή. Το κτήριο περιήλθε στην κυριότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας προ της Τουρκικής κατάκτησης της Κύπρου (1570/1).

Πολλά από τα αντικείμενα του Μουσείου αποκτήθηκαν από δωρεές, άλλα αγοράστηκαν κατευθείαν από τους χωρικούς είτε από ιδιωτικές συλλογές. Τα περισσότερα αντικείμενα προέρχονται από τις κατεχόμενες μας περιοχές. Στις συλλογές του Μουσείου υπάρχουν έργα υφαντικής, αγγειοπλαστικής, κεντητικής, μεταλλοτεχνίας, ξυλογλυπτικής, καλαθοπλεκτικής, δερματοτεχνίας, λαϊκής ζωγραφικής, φορεσιές, δαντέλες, γεωργικά εργαλεία, εργαλεία υφαντικής κ.ά. Αξιοπρόσεκτη είναι επίσης η θύρα του Αγίου Μάμαντος (19^ος), από την οποία εμπνεύστηκε  για το ποίημα του «Λεπτομέρειες στην Κύπρο» ο Γιώργος Σεφέρης, φίλος του ζωγράφου και πρώτου Διευθυντή του Μουσείου, Αδαμάντιου Διαμαντή. Σήμερα το Μουσείο αριθμεί πάνω από 5000 αντικείμενα.

Το 1950 έγιναν, από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Κύπρου, Μακάριο Γ, τα εγκαίνια του πρώτου μικρού μουσείου, που σταδιακά εμπλουτίστηκε και επεκτάθηκε στο ισόγειο της παλιάς Αρχιεπισκοπής. Κατά τη διάρκεια των γεγονότων του 1955-1959 το Μουσείο αναγκάστηκε, σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις, να κλείσει. Επίσης, το καλοκαίρι του 1974 όταν έγινε η Τουρκική εισβολή, η συλλογή μεταφέρθηκε σε ασφαλισμένες περιοχές και το Μουσείο έμεινε κλειστό για ένα χρόνο περίπου. Παρόλα αυτά οι περιπέτειες δεν είχαν  τελειώσει. Τα αντικείμενα χρειάζονταν άμεση  συντήρηση, η στέγη του κτιρίου ήταν έτοιμη να καταρρεύσει και η υγρασία προκαλούσε ανεπανόρθωτη ζημιά στα εκθέματα. Το 1990 η Α. Μ. ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος Α΄ γενναιόδωρα προσφέρθηκε να καλύψει τα έξοδα και έτσι ακολούθησαν εκτεταμένες αναστηλωτικές εργασίες, οι οποίες ολοκληρώθηκαν τον Απρίλιο του 1996, όταν οι καινούργιες εκθέσεις στο ισόγειο άνοιξαν για το κοινό. Το 1990 έγιναν εκτεταμένες αναστηλωτικές εργασίες, οι οποίες ολοκληρώθηκαν τον Απρίλιο του 1996, όταν οι καινούργιες εκθέσεις στο ισόγειο άνοιξαν για το κοινό.

ΕΚΘΕΜΑ ΜΗΝΑ

Έκθεμα Μηνός Οκτωβρίου

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου έχει επιλέξει να σάς παρουσιάσει ως έκθεμα του μήνα Οκτωβρίου μια εικόνα του 19^ου αιώνα, η οποία απεικονίζει τον προστάτη των ιατρών και των ζωγράφων, Απόστολο Λουκά.  Ο Απόστολος που μαρτύρησε στη Θήβα της Ελλάδος εορτάζεται από την Εκκλησία στις 18 Οκτωβρίου. Μεγάλες εμποροπανηγύρεις τελούνται στο Κολόσσι, στην Κοράκου και στην Αραδίππου. Πριν από το 1974 γινόταν πανηγύρεις  και στη μονή Αποστόλου Λουκά στα Κάτω Βαρώσια. 

Η εικόνα είναι κομμάτι από τον παλαιό άμβωνα του Ιερού Ναού Παναγίας Φανερωμένης Λευκωσίας. Ολόκληρη η σύνθεση παρουσιάζει τον Χριστό και τους τέσσερις ευαγγελιστές: Μάρκο, Λουκά, Ιωάννη Θεολόγο και Ματθαίο. Ο Άγιος Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς, όπως αναγράφεται στην επιγραφή της εικόνας, απεικονίζεται ακριβώς τη στιγμή της έμπνευσης και συγγραφής του ιερού ευαγγελίου του. Ο Απόστολος εικονίζεται καθήμενος, κρατεί ανοιχτό ευαγγέλιο, όπου αναγράφονται οι πρώτοι στίχοι του ευαγγελίου του «Επειδήπερ πολλοί επεχείρησαν ανατάξασθαι διήγησιν περί των πεπληροφορημένων εν ημίν πραγμάτων καθώς παρέδοσαν ημίν» (Λουκάς α΄, 1-2). Μπροστά στα πόδια του Ευαγγελιστή απεικονίζεται με πύρινους εντυπωσιακούς χρωματισμούς το ιερό σύμβολό του, ο ταύρος. Η εικόνα εντάσσεται μέσα σε ένα ξυλόγλυπτο πλαίσιο, το οποίο στο πάνω μέρος σχηματίζει τρίλοβη καμάρα που στηρίζεται πάνω σε ημικίονες. Εντυπωσιακό είναι επίσης το σύμπλεγμα των ανάγλυφων ξυλόγλυπτων κλάδων και φυλλωμάτων, μέσα από τα οποία φύονται ανθέμια ή λωτοί.

Η εικόνα χρονολογείται στον 19^ον αιώνα, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της που την εντάσσουν στη δυτικότροπη ανελλήνιστη τεχνοτροπία του Ιωάννου Κορνάρου του Κρητός.  Αυτή την περίοδο οι μορφές χαρακτηρίζονται από την αγαλματένια υφή στις μορφές, πρόσωπα με λεπτά φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά,  γλυκερές εκφράσεις, εξευγενισμένες κινήσεις, ορθή προοπτική και πλούσιους χρωματικούς συνδυασμούς ιδιαίτερα στα υφάσματα.

 Κορυφή

Έκθεμα Μηνός Σεπτεμβρίου

    Η μικρή κουκουβάγια ήτανε πάντα εκεί

σκαρφαλωμένη στ’ ανοιχτάρι τ’ ΄Αγιου Μάμα,

παραδομένη τυφλά στο μέλι του ήλιου

εδώ ή αλλού, τώρα, στα περασμένα: χόρευε

μ’ ένα ρυθμό το φθινόπωρο.

(Γιώργου Σεφέρη, Λεπτομέρειες στην Κύπρο, α΄στροφή)

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου με την ευκαιρία της εορτής του μεγαλομάρτυρα αγίου Mάμαντος στις 2 Σεπτεμβρίου, προστάτου των ποιμένων και θεραπευτή των πόνων των αυτιών, έχει επιλέξει να σάς παρουσιάσει ως έκθεμα του μήνα Σεπτεμβρίου την θύρα του Ιερού Ναού Αγίου Μάμαντος Ιδαλίου (15^ος -16^ος αιώνας), από την οποία εμπνεύστηκε ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης.

 Τα ξύλινα θυρόφυλλα (Α.Μ. 2337), ύψους 226 και πλάτους 145 εκ., χρονολογούνται στα τέλη του 19^ου αιώνα (πιθανώς 1886). Τα ξύλινα θυρόφυλλα έκλειναν τη νότια είσοδο του ναού και δεν πρόκειται για την αρχική θύρα του ναού. Κατασκευάστηκε πιθανότατα το 1886 με την επικρατούσα παραδοσιακή τεχνική. Τις σανίδες συγκρατούν μεταξύ τους, στο πίσω μέρος κάθε φύλλου, τρεις εγκάρσιοι ζυγοί, οι οποίοι στερεώνονται με χειροποίητα καρφιά, που φέρουν μεγάλα σφυρήλατα κεφάλια. Αυτά διακρίνονται στην πρόσοψη. Τα μεταλλικά εξαρτήματα της θύρας συμπληρώνουν δύο κυκλικά σιδερένια κρικέλια, από τα οποία σύρονται τα φύλλα. Τα θυρόφυλλα έκλειναν με μαντάλι (ανοιχτάρι), που ανοιγόκλεινε με μοχλό, τον οποίο έσπρωχνε εξωτερικά ολόγλυφη κουκουβάγια.

 Το ταπεινό πουλί στέκει αγέρωχο στην πόρτα του Αγίου Μάμα, σύμβολο αποτροπαϊκό κάθε κακού, αποτρέποντας με τα γουρλωτά του μάτια την είσοδο στον ναό ανεπιθύμητων επισκεπτών. Η μικρή κουκουβάγια, φύλακας της παράδοσης μιας τέχνης αλλοτινής, εντυπωσίασε τον νομπελίστα ποιητή Γεώργιο Σεφέρη, όταν επισκέφθηκε τον ναό κατά την διάρκεια του πρώτου ταξιδιού του στην Κύπρο στα 1953. Η μικρή κουκουβάγια του Αγίου Μάμαντος συμπεριελήφθη στο ποίημά του «Λεπτομέρειες στην Κύπρο», που αφιέρωσε στον φίλο του ζωγράφο Αδαμάντιο Διαμαντή, ο οποίος ήταν ένας από τους πρωτεργάτες για τη δημιουργία του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης Κύπρου, διετέλεσε πρώτος διευθυντής του μέχρι το 1994 και ήταν αυτός που διέσωσε από τη φθορά τη θύρα μεταφέροντάς την στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου.

Κορυφή

Έκθεμα Μηνός Αυγούστου

Με την ευκαιρία της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού (6 Αυγούστου), το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου παρουσιάζει το μοναδικό τάμα που έχει σωθεί από τον κατεχόμενο Ιερό Ναό του Χρυσοσώτηρος στην Ακανθού, ο οποίος έχει μετατραπεί σε μουσουλμανικό τέμενος μετά την τουρκική εισβολή του 1974. Πρόκειται για κέρινo ομοίωμα γυναίκας (ΑΜ 1860), ύψους 73 εκ., το οποίο δωρήθηκε στην Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών τον Ιούνιο του 1970 από την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Ιερού Ναού του Χρυσοσώτηρος Ακανθούς. Η ανάμνηση του θαύματος του Σωτήρος στη γυναίκα που αφιέρωσε το τάμα στον ναό του Χρυσοσώτηρος μάς μεταφέρει πίσω στο χρόνο σε μια εποχή που ο ναός αποτελούσε το αποκούμπι των προσευχών των Ακανθιωτών και των προσκυνητών που συνέρρεαν κατά χιλιάδες από όλα τα μέρη της Κύπρου για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα του Χρυσοσώτηρος, η οποία χάθηκε κατά την τουρκική εισβολή του 1974. Το τάμα καθώς και άλλα ξυλόγλυπτα λαϊκής τέχνης από την Ακανθού θα εκτίθενται στο Μουσείο κατά τον μήνα Αύγουστο.

Κορυφή

Λαϊκή Τέχνη-Ήθη και Έθιμα

Ήθη και Έθιμα Καραβά

Ήθη και Έθιμα Λαπήθου

Διάφορα Έθιμα

Κυπριακά Παραδοσιακά Κεντήματα

Λευκαρίτικο κέντημα